Aan: Onze Taal
Grappig hoe zelden 'Renaissance'
correct uitgesproken wordt. Vraag: waar komt die neiging naar
"Ré-naissance" vandaan?
Antwoord OT
Er zijn twee (deel)verklaringen
denkbaar: de ‘ee’ is een veelvoorkomende klank in Franse woorden in de oren van
Nederlandstaligen, dus wellicht wordt gedacht dat die dan ook wel in
‘renaissance’ zal zitten.
Verder kan intonatie een rol spelen: de hoofdklemtoon ligt
op ‘sance’, en een woord van drie lettergrepen met de klemtoon aan het eind
krijgt vaak nevenklemtoon op de beginlettergreep; daarin klinkt een heldere
klinker nét iets natuurlijker dan een toonloze e.
Barend
Het bijzondere vind ik nog dat de
Nederlander in het algemeen matig articuleert. Klinkers afzwakt tot -u- (stomme
e). Van de weeromstuit krijgt 'renaissance' nu ineens een é (ee) in 1ste
lettergreep! Je kunt denken aan hypercorrect maar het is gewoon fout.
Marc
In het geval van uitspraak is het in
het algemeen lastig om te zeggen wat ‘fout’ is, omdat er weinig regels voor
zijn. Een leenwoord als ‘renaissance’ kun je lijkt mij verschillende graden van
‘Nederlands’ / ‘Frans’ uitspreken.
Douwe
Komt het niet vooral door het
Latijnse voorvoegsel re- als her-? Reïntegreren, reïncarnatie, restabiliseren
etc. is 'ree'. (repressie, resorptie varieert, mogelijk omdat pressie en
sorptie weinig/nooit gebruikt worden -> verlies associatie met het prefix)
De variatie re/ree in 'redactie' ligt
net anders daar 'actie' veelgebruikt is. Maar ook hier is er verlies van de
associatie re- met 'opnieuw' en daarmee de associatie met het Latijnse prefix.
Barend
Dat zou kunnen meespelen. Merkwaardig
wel de verschillende ontwikkeling van dat prefix in Frans en Ned.: re versus
ree.
Ik voel toch ook voor
hypercorrectheid. ‘Renaissance’ is een vreemd woord, tikje geleerd. Je gebruikt
het niet dagelijks, en als iemand het gebruikt, wil h(z)ij het soms ‘extra’
goed doen en komt dan tot reenaissance. Dat bekt lekker.
Het omgekeerde doet zich ook voor. In
‘repareren’ bijv. bestaat m.i. de neiging naar een toonloze -e in de 1ste
lettergreep.
Over fout gesproken: Marc heeft gelijk mbt regels. Er is
geen ‘groene boekje’ voor de correcte uitspraak. Dat is er alleen voor de spelling. Dat neemt
niet weg dat ook op andere taalgebieden ‘fouten’ gemaakt worden. Een verkeerde
– foutieve – uitspraak is geen uitzondering. Denk aan het beruchte notabe(e)len.
