Porte-manteauwoord

Een porte-manteauwoord, meng-, vlecht- of kofferwoord is een neologisme waarin twee of meer bestaande woorden naar de vorm worden gecombineerd in een betekenis die betekeniselementen van alle originele woorden bevat. In feite is het een soort contaminatie, maar dan bewust gecreëerd.

Een porte-manteauwoord combineert dus zowel de klank als de betekenis van alle samenstellende woorden op een nieuwe manier. Vaak spelen ook andere stijlfiguren zoals crasis een rol. Soms zijn ze gevormd uit eerdere porte-manteauwoorden.

Effect

Porte-manteauwoorden hebben het effect dat ze efficiënt zijn: in één woord kan gezegd worden wat anders twee of meer woorden zou vergen. Daarnaast hebben ze een categoriserend effect, en ontstaan er klassen van woorden die naar vorm en betekenis verwant zijn:

motel en botel behoren tot de klasse "hotel", waaraan vorm- en betekeniselementen zijn toegevoegd die respectievelijk naar "motoring" (Engels voor "automobilisme") en "boat" verwijzen.

infotainment en infomercial behoren tot de klasse "information", samengevoegd met respectievelijk "entertainment" en "commercial", maar in beide gevallen nog met een betekeniscomponent van informatie.

webcam en camcorder behoren tot de klasse "camera".

Het classificerende element kan dus aan het einde van het porte-manteauwoord staan ("-tel"), of aan het begin ("info-"), maar kan ook een variabele plaats bezetten ("-cam", "cam-").

Voorbeelden

Advertorial, van advertentie en editorial

Backroniem, van back en acroniem

Bit, van binary en digit

Blaxploitation, van black en exploitation

Brunch, van breakfast en lunch

Brus, van broer en zus

Blog, van web en log

Bollywood, van Bombay en Hollywood

Conculega, van concurrent en collega

Framily, van "friends" en "family"

Frenemy, van "friends" en "enemy"

Infomercial, van information en commercial

Infotainment, van information en entertainment

Mockumentary, van mock en documentary

Motel, van motor en hotel

Murks, van Marokkaans en Turks

Orthese, van orthopedische prothese

Pixel, van picture en element

Prequel, van pre- en sequel

Sexting, van sex en texting

Smog, van smoke en fog

Stagflatie, van stagnatie en inflatie

Vechtscheiding, van vechten en echtscheiding

Voxel, van volume en pixel

Wikipedia, van wiki en encyclopedia

Vondsten

Sommige porte-manteauwoorden worden opzettelijk gemaakt, en dit kan opvallende vondsten opleveren. Van Kooten en De Bie zijn verantwoordelijk voor enkele van zulke combinaties, waarbij niet alleen de combinatie van betekenissen het beoogde effect is. Deze opzettelijke constructies zijn evenzeer bedoeld om een humoristisch, eigengereid of onbeholpen effect te sorteren:

Demonstructie, van demonstratie en instructie

Krommunicatie, van krom en communicatie

Schrijpend, van schrijnend en nijpend

Etymologie

Toen Lewis Carroll in Through the Looking-Glass (1872) een aantal van deze "kofferwoorden" introduceerde, creëerde hij er ook een nieuwe naam voor: portmanteau words. In het gedicht Jabberwocky uit dat boek komt bijvoorbeeld het woord slithy voor, een vervlechting van slimy ("slijmerig, glibberig") en lithe ("lenig, buigzaam"). Ook dit is overigens een eenmalige vondst, die in het Engels geen algemene ingang heeft gevonden.

Het Engelse woord portmanteau betekent koffer en is ontleend aan het Franse porte manteau (met een e), dat kapstok of klerenhanger betekent.[1]

Battus geeft in zijn Opperlandse taal- & letterkunde veel (alweer vooral speelse) voorbeelden voor het Nederlands.

Porte-manteauwoorden en verkorting

Bepaalde verkortingen kunnen als bijzondere porte-manteauwoorden worden beschouwd. Het gaat dan om samenstellingen als horeca of hifi, waarbij uit meerdere woordelementen een afgekorte vorm wordt gecombineerd. Er is een verschil met de klassieke porte-manteauwoorden, die zich immers niet van afkortingen bedienen, maar van woordelementen, meestal het begin van het ene woord en het eind van het andere. In feite zijn zulke verkortingen dan ook veeleer samenstellingen, zij het in verkorte vorm, en geen echte porte-manteauwoorden.

bron: wikipedia

Muskus

Muskushert (mannetje)

Muskus is een sterk ruikende afscheiding uit een klier van het muskushert. De naam wordt ook gebruikt voor de geur van muskus en soortgelijke geuren van andere dieren, synthetische stoffen en sommige planten. Andere dieren die een muskusachtige geur verspreiden zijn de muskusos en de muskusrat uit India en Europa, de muskuseend (Biziura lobata) uit Zuid-Amerika, de muskuskever (Calichroma moschata) en de alligator uit Centraal-Amerika. 
Om de geurstof te verkrijgen uit een muskushert dient het dier gedood te worden; de klier wordt verwijderd en gedroogd, in de zon, op een hete steen of in hete olie. Aangezien het muskushert met uitsterven wordt bedreigd is de jacht erop verboden. Muskusgeurstoffen worden tegenwoordig daarom vrijwel altijd synthetisch gemaakt. 

Synthetische muskusgeurstoffen kunnen in verschillende groepen verdeeld worden:
-Nitromuskussen vormen de oudste groep. Er is echter vastgesteld dat deze stoffen misschien carcinogeen zijn. Ze worden niet meer geproduceerd in de Europese Unie.
-Polycyclische muskussen, die na de Tweede Wereldoorlog populair werden en op industriële schaal bereid. Deze stoffen zijn echter lipofiel, moeilijk biologisch afbreekbaar en kunnen zich ophopen in het vetweefsel van organismen. Sedert 1995 is het gebruik van deze stoffen verminderd.
-Macrocyclische muskussen; deze zijn wel biologisch afbreekbaar. Vergeleken met polycyclische muskussen zijn de macrocyclische muskussen moeilijker te bereiden en dus duurder. Sedert de late jaren 1990 is hun marktaandeel wel toegenomen ten koste van de polycyclische muskussen.
-Alicyclische muskussen, een relatief recente "vierde generatie" muskusgeurstoffen met als voornaamste vertegenwoordigers Helvetolide (merknaam) en Romandolide (merknaam).

Beursautoriteit

.Een klokkenluider van Deutsche Bank heeft een beloning van ruim 8 miljoen dollar van de Amerikaanse beurswaakhond SEC afgewezen. Oud-manager Ben-Artzi wil het geld niet hebben uit protest tegen het uitblijven van straffen voor de hoogste bestuurders van de bank. De SEC wilde hem belonen voor gegevens over manipulatie van de boekhouding van de bank tijdens de financiële crisis. De bank werd beboet met 55 miljoen dollar. De aandeelhouders draaien volgens Ben-Artzi op voor die kosten, terwijl de top van de bank buiten schot blijft. Dat komt doordat veel oud-bestuurders voor de beursautoriteit werken, zegt hij.  

                                                                                                      

                                                                                                                                                                                                                                                                                            

Chocola (en obesitas)

Een reep chocola van (slechts) 75 - 100 g bevat tussen 500 en 600 kilocalorieën.

Onverschillig welke soort reep. Je verorbert hem binnen vijf minuten.

Om die extra calorieën vervolgens kwijt te raken, dien je minimaal een uur te fietsen, of andere inspanning te verrichten. 

Odalisk

De paus over huisdieren

“Medelijden mag niet verward worden met het mededogen dat we voelen voor de dieren die bij ons wonen. 

In feite gebeurt het, dat we dit sentiment voelen voor dieren, maar onverschillig blijven voor het lijden van anderen. 

Hoe vaak zien we niet dat mensen zeer gehecht zijn aan katten en honden, maar vervolgens de naaste, die hen nodig heeft, in de steek laten? 

Dat kan niet,” aldus paus Franciscus. (2016)

Faunabescherming vs GS Zeeland

Foto Fred Overstegen

De Faunabescherming heeft al een tijd ruzie met het Zeeuwse provinciebestuur (GS). Dat bestuur wil damherten in de duinen van Walcheren en Schouwen laten afschieten, en de Faunabescherming gaat voor die dieren staan. Beide partijen lopen om het hardst naar de rechter en op dit moment staat de Faunabescherming voor! Een knappe prestatie voor een organisatie die veel te weinig bekend is (en daardoor ook veel te weinig donateurs heeft). Het knappe is dat terwijl geld voor de overheid geen rol speelt, een organisatie als de Faunabescherming op de kleintjes moet letten. Zo blijkt bijv. dat het provinciebestuur Alterra (Wageningen) opdracht geeft om, uiteraard op kosten van dat bestuur (lees: belastingbetaler), het ene na het andere rapport op te stellen t.b.v. het in hun ogen gewenste beleid. Zonder succes!

Gedeputeerde Staten kunnen de rechtbank niet ervan overtuigen dat het afschot noodzakelijk is, om welke reden dan ook. Een rol speelt ook dat damherten een beschermde soort zijn. Wat GS ook aan argumenten erbij sleept, de rechtbank is niet overtuigd.

De gewisselde argumenten zijn toch wel interessant. Zo zegt GS dat de dieren alles kaal zullen vreten. Dat ze verkeersongelukken veroorzaken. (‘valwild’) Belangrijkste argument is dat het welzijn van de dieren in het gedrang komt als er teveel komen. Er kan hongersnood ontstaan. Dieren worden ziek en gaan dood. Er ontstaat stress en strijd om voedsel; zwakkere dieren gaan zwerven. 
Als ik de uitspraak goed begrijp is het momenteel nog niet zover. En dus geen reden om nu al via afschot in te grijpen.

*** 

Commentaar
De kwestie doet mij denken aan de Oostvaardersplassen waar ook twee partijen tegenover elkaar staan. De ene, Faunabescherming en Partij voor de Dieren, vindt dat men de natuur haar gang moet laten gaan. Doodgaan hoort bij leven.
De andere partij, de burger, de publieke opinie, is daar wars van. Die vindt dat men dieren moet ‘redden’. Bij voorkeur door het gebied groter te maken. Verder door sterilisaties. Desnoods door bijvoeren. Maar niet door passief toe te kijken bij lijden en sterven. 
De complete uitspraak staat hier.

Elma Drayer : Helder Denken

Zomerschool 2016
Tweedaagse training Helder Denken / 01 - 02 september 2016

Heb je wel eens het gevoel dat je overspoeld wordt door informatie? Vind je het moeilijk om een beslissing te nemen? Wil je leren hoe je beter kunt argumenteren?

Direct bestellen:

Bovenkant formulier

Zonder Overnachting
Met Overnachting

Onderkant formulier

Bovenkant formulier

Onderkant formulier

Details:

Type	Meerdaagse Training
Vanaf	donderdag 01 september 2016, 10:00 uur
Tot	vrijdag 02 september 2016, 17:00 uur
Locatie	De Denkacademie, WG-Plein 403, 1054 SH Amsterdam
Trainer	Elma Drayer
Kosten	€ 1250 incl BTW zonder overnachting  € 1400 incl BTW met overnachting

Omschrijving

In onze Zomerschool train je in twee aaneengesloten dagen in een groep van ongeveer tien mensen je cognitieve vaardigheden en word je ingewijd in de vier O’s van helder denken: observeren, ordenen, oordelen en overdenken.

De training gaat door onder voorbehoud van voldoende aantal deelnemers.

Kort geding-rechter over Yuri

.4.2. Het gaat in dit kort geding in de eerste plaats om de vraag of het besluit van NOC*NSF om [eiser, Yuri B.W.] uit te sluiten van verdere deelname aan de Olympische Spelen rechtmatig/vernietigbaar is. 

Bij de beantwoording van die vraag moet worden vooropgesteld dat NOC*NSF dit besluit heeft genomen op grond van de overeenkomst die tussen NOC*NSF en [eiser] is gesloten. In die overeenkomst zijn rechten en verplichtingen van beide partijen vastgelegd met betrekking tot voorbereiding op en deelneming aan de Olympische Spelen.

In art. 20 van de overeenkomst is verder vastgelegd dat als [eiser] zich niet aan die verplichtingen houdt NOC*NSF bevoegd is maatregelen te nemen zoals in dat artikel zijn omschreven. Die bevoegdheid heeft NOC*NSF dus op grond van wat in die overeenkomst met [eiser] is afgesproken. [eiser] is daarom op grond van de overeenkomst in beginsel verplicht de door NOC*NSF nodig geoordeelde maatregel tegen zich te laten gelden. 
.
Welke maatregelen NOC*NSF in geval van niet nakoming door [eiser] van zijn verplichtingen in de gegeven omstandigheden nodig acht, moet daarom in beginsel aan het oordeel van NOC*NSF worden overgelaten. Het is niet aan de rechter te bepalen of, en zo ja welke maatregelen nodig waren. De rechter kan alleen achteraf beoordelen of NOC*NSF in de gegeven omstandigheden in redelijkheid tot de genomen maatregel heeft kunnen komen. Daarbij past de rechter aanmerkelijke terughoudendheid. Alleen indien het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn dat [eiser] aan het besluit van NOC*NSF zou zijn gebonden, is er plaats voor rechterlijk ingrijpen, ( ).
-
4.9. De vraag resteert of NOC*NSF de maatregel van uitsluiting van deelname in de gegeven omstandigheden in redelijkheid heeft kunnen nemen. Voorop staat dat deze maatregel [eiser] bijzonder zwaar treft. Na jarenlange voorbereiding is hem de mogelijkheid op een Olympische finale ontnomen terwijl dat waarschijnlijk zijn laatste kans daarop was. Voor [eiser] is het missen daarvan ongetwijfeld een persoonlijk drama. Iedereen, inclusief NOC*NSF, had hem in die finale willen zien uitkomen. 
-

Met de terughoudendheid die bij de rechterlijke toetsing in een geval als dit moet worden betracht, kan echter niet worden gezegd dat NOC*NSF in redelijkheid niet tot deze maatregel heeft kunnen komen. 

******

Commentaar

De uitspraak is er een 'uit het boekje'. Er is niets op aan te merken. Een tweetal essentiële passages heb ik hierboven geciteerd en de belangrijkste gedeelten daaruit nog eens gecursiveerd.

De advocaat heeft dit allicht geweten en Yuri hiervan in kennis gesteld. Maar begrijpelijkerwijs Yuri niet van dit geding kunnen afhouden. Niettemin vind ik dat de advocatuur zich in het algemeen zou moeten verplichten tot No Cure No Pay. Zoals het nu gaat ligt het risico altijd bij de cliënt  die, ongeacht de uitslag, de volle mep moet betalen.

De complete uitspraak staat hier.