zaterdag 22 oktober 2022

EEN DIER IS GEEN THERAPEUT

"Dieren kunnen geen therapie geven, zijn geen therapeuten."

Marie-José Enders-Slegers

Hoogleraar Antrozoölogie

Open Universiteit

maandag 10 oktober 2022

MARCUS AURELIUS

 Marcus Aurelius, Ruiterstandbeeld, Capitool, Rome

 "Een Romein die zijn dagboek in het Grieks bijhoudt, is als een pretentieuze lul die denkt dat hij zich in het Engels beter kan uitdrukken dan in het Nederlands."

Aron Groot, over Marcus Aurelius. 

Propria Cures

 

dinsdag 20 september 2022

RENAISSANCE

Aan: Onze Taal

Grappig hoe zelden 'Renaissance' correct uitgesproken wordt. Vraag: waar komt die neiging naar "Ré-naissance" vandaan?

Antwoord OT

Er zijn twee (deel)verklaringen denkbaar: de ‘ee’ is een veelvoorkomende klank in Franse woorden in de oren van Nederlandstaligen, dus wellicht wordt gedacht dat die dan ook wel in ‘renaissance’ zal zitten.

Verder kan intonatie een rol spelen: de hoofdklemtoon ligt op ‘sance’, en een woord van drie lettergrepen met de klemtoon aan het eind krijgt vaak nevenklemtoon op de beginlettergreep; daarin klinkt een heldere klinker nét iets natuurlijker dan een toonloze e.

Barend

Het bijzondere vind ik nog dat de Nederlander in het algemeen matig articuleert. Klinkers afzwakt tot -u- (stomme e). Van de weeromstuit krijgt 'renaissance' nu ineens een é (ee) in 1ste lettergreep! Je kunt denken aan hypercorrect maar het is gewoon fout.

Marc

In het geval van uitspraak is het in het algemeen lastig om te zeggen wat ‘fout’ is, omdat er weinig regels voor zijn. Een leenwoord als ‘renaissance’ kun je lijkt mij verschillende graden van ‘Nederlands’ / ‘Frans’ uitspreken.

Douwe

Komt het niet vooral door het Latijnse voorvoegsel re- als her-? Reïntegreren, reïncarnatie, restabiliseren etc. is 'ree'. (repressie, resorptie varieert, mogelijk omdat pressie en sorptie weinig/nooit gebruikt worden -> verlies associatie met het prefix)

De variatie re/ree in 'redactie' ligt net anders daar 'actie' veelgebruikt is. Maar ook hier is er verlies van de associatie re- met 'opnieuw' en daarmee de associatie met het Latijnse prefix.

Barend

Dat zou kunnen meespelen. Merkwaardig wel de verschillende ontwikkeling van dat prefix in Frans en Ned.: re versus ree.

Ik voel toch ook voor hypercorrectheid. ‘Renaissance’ is een vreemd woord, tikje geleerd. Je gebruikt het niet dagelijks, en als iemand het gebruikt, wil h(z)ij het soms ‘extra’ goed doen en komt dan tot reenaissance. Dat bekt lekker.

Het omgekeerde doet zich ook voor. In ‘repareren’ bijv. bestaat m.i. de neiging naar een toonloze -e in de 1ste lettergreep.

Over fout gesproken: Marc heeft gelijk mbt regels. Er is geen ‘groene boekje’ voor de correcte uitspraak.  Dat is er alleen voor de spelling. Dat neemt niet weg dat ook op andere taalgebieden ‘fouten’ gemaakt worden. Een verkeerde – foutieve – uitspraak is geen uitzondering. Denk aan het beruchte notabe(e)len.

maandag 19 september 2022

DER WEG ZUR POST

Internet gaat ervoor zorgen het Duits zijn hoofdletters in zinnen verliest.

--------------------------------------------------------------------------------------------------
 
Marco ist neu in der Stadt. Er hat gestern einen Brief an seine Eltern geschrieben, heute möchte er ihn zur Post bringen. Aber wo ist die Post? Marco hat die Adresse im Internet nicht gefunden. Er muss jemanden fragen. An der Bushaltestelle steht ein alter Mann.
„Entschuldigung, wo ist bitte die Post?“, fragt Marco höflich.
„In der Goethestraße“, antwortet der alte Mann.
„Muss ich mit dem Bus fahren oder kann ich zu Fuß gehen?“, fragt Marco.
„Dieser Bus hält direkt vor der Post. Sie müssen bei der dritten Station aussteigen“, sagt der alte Mann.
„Ich möchte lieber zu Fuß gehen. Wie komme ich zur Goethestraße?“, fragt Marco.
„Sie gehen diese Straße geradeaus und biegen an der ersten Kreuzung rechts ab. Nach ungefähr 500 Metern kommen Sie an eine Ampel. Dort überqueren Sie die Straße und biegen nach links in die Schillerstraße ein. An der nächsten Kreuzung gehen Sie nach rechts in die Goethestraße. Dort ist die Post.“
„Vielen Dank!“, sagt Marco und geht los.

donderdag 15 september 2022

maandag 12 september 2022

RIJM-DWANG

"De bomen dorren in het laat seizoen,
ik vind er mijn eigen leven in, dat heen wil spoên."


 

donderdag 1 september 2022

PIJNAPPEL

Pijn is een naar gevoel, maar het is ook een gek woord. Want het is ook een woord voor een boomsoort. Om verwarring te voorkomen spreken we dan van pijn-boom. Het is een naaldboom.

Pijnappel is de vrucht van zo’n boom, een kegel, denneappel.

Voor de Engelsen is de pineapple wat wij noemen: ananas. Die lijkt wel op de denneappel; of de soort tot de naaldbomen gerekend wordt, weet ik niet. Het lijkt in ieder geval geen loofboom.

En het gaat nog verder. Pijnappel is een familienaam, niet veel voorkomend maar wel verspreid door het hele land.  

Tenslotte is hij zelfs aanduiding geworden van een orgaan, de pijnappel-klier. In de oudheid bedacht door de Griek Galenus die een overeenkomst zag met de denneappel.

 


 

woensdag 17 augustus 2022

THEO MANN-BOUWMEESTER

 

THEO MANN-BOUWMEESTER (foto)
Sinds 1955 wordt jaarlijks de naar haar genoemde Theo d'Or verleend voor de beste vrouwelijke hoofdrol gedurende het seizoen. 
 
Een in 1911 door toeschouwers aan haar geschonken ring schonk zij in 1934 aan Else Mauhs, de in haar ogen meest voortreffelijke actrice. 
 
Daarna werd de Theo Mann-Bouwmeesterring o.a. gedragen door Caro van Eyck, Annet Nieuwenhuijzen, Anne Wil Blankers, Ariane Schluter en Halina Reijn.

dinsdag 16 augustus 2022

BEN JE (de) BOB ?

 


Bob is GEEN afkorting en staat niet voor Bewust Onbeschonken Bestuurder. 

De Bob-campagne is een idee van het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV). Dit instituut gebruikt de naam Bob sinds 1995 in campagnes tegen drank in het verkeer. 

In Nederland loopt de Bob-campagne sinds 2001.

woensdag 10 augustus 2022

BAHASA INDONESIA

Bukit Tinggi is de derde grote stad van Sumatra.
De naam betekent: hoge heuvel.
Bukit is heuvel. (Gunung is berg.)
 
Het Indonesisch is een Austronesische taal. Het bijvoeglijk naamwoord staat achter het zelfstandig naamwoord (dus ‘heuvel hoog‘).
 

 

dinsdag 2 augustus 2022

LIMA (Peru)

Lima is de hoofdstad van Peru.

De stad heeft tien miljoen inwoners.

Vierde stad qua inwonerantal van Zuid-Amerika, na São Paulo, Buenos Aires en Rio de Janeiro.

 

vrijdag 8 juli 2022

ROB TRIP (NOS Journaal)


Je kunt alleen nieuwslezer(es) worden bij NPO NOS als je niet gebrekkig bent. Je moet zelfstandig kunnen staan (zonder krukken), en een paar stappen doen.


Ik zie in het Journaal Rob Trip heen en weer drentelen, z’n papieren goed vasthoudend.
De weerman gaat, halverwege z’n verhaal, aan de andere kant staan, beweegt van links naar rechts.
Alles in het kader van de ‘dynamiek’.
Het wachten is nog op een jingle onder de praatjes.

zaterdag 25 juni 2022

ZEDIGHEID

Dat een vrouw niet met haar benen uit elkaar hoort te zitten, dat is bekend. Dat werkt 'erotiserend'.
Maar ik kom er nu achter dat ik als man tegenwoordig òòk mijn benen bij elkaar moet houden. Niet zozeer om erotische redenen, maar uit bescheidenheid. De man die in het openbaar wijdbeens gaat zitten, heeft naar men zegt, een te groot ego. Dat is niet prettig.

Om als man bij de tijd blijven, moet je wel een beetje Engels kennen. Wat ik hier beschrijf, heet namelijk: manspreading. De klacht dateert van 2013.   

Foto Peter Isotalo

Een andere fout die mannen soms maken, heet mansplaining. Deze klacht is recenter: 2018. Daarover een andere keer.



vrijdag 24 juni 2022

BENNIE NEIJMAN

'Waarom fluister ik je naam nog' is een vertaling van de Griekse liedtekst "An anoíxeis tin kardiá mou", geschreven door Nikos Ignatiadis en voor het eerst opgenomen door Bessy Argiraki in 1982. Neijman 1985.

In het Grieks betekent het: ‘Als jij mijn hart opent’.

Neijman hier op de foto met André Rieu, beiden geboren Maastrichtenaren. 



dinsdag 21 juni 2022

FLUITEN

We zeggen dat vogels fluiten. Maar we hebben het ook over hun zang. Toch zijn fluiten en zingen niet hetzelfde.
Dierengeluiden in taal vatten is lastig. Als het over fluiten gaat, zit je al direct met het verschil tussen lippen en een snavel. Tong blijft hetzelfde! Het voortbrengen van de geluiden is overeenkomstig tussen vogel en mens.

Bij fluiten gaat het om een melodie. Dat is denk ik wat we bedoelen met de zang van de vogel, die voor elke soort verschillend is. De zangvogel fluit dus een deuntje, net als de mens, alleen is dat deuntje voor de meesten van ons niet makkelijk herkenbaar. Overigens is het repertoire van de vogel allicht beperkter dan dat van de mens.

En verder hebben we zangvogels en andere, bijvoorbeeld de soorten die kwetteren!

De meeuw krijst!